Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından hazırlanan “Türkiye’nin İlk 1000 İhracatçısı” araştırması, 2022-2025 yıllarını kapsayan dönemde dış ticarette yaşanan yapısal dönüşümü ve sektörler arası güç değişimini net bir şekilde ortaya koydu. Veriler, geleneksel imalat sanayisinin İlk 1000 içindeki ağırlığının azaldığını; buna karşın hizmet ile savunma ve havacılık sektörlerinin ihracatta yeni lokomotifler haline geldiğini gösteriyor.
İHRACATIN YÜKÜNÜ YİNE “İLK 1000” ÇEKTİ
Ekonomim’de yer alan habere göre; 2022’den 2025’e uzanan dört yıllık periyotta, Türkiye’nin toplam mal ve hizmet ihracatı yüzde 14 oranında artarak 347,5 milyar dolardan 396,5 milyar dolara ulaştı. Bu büyüme ivmesinde İlk 1000 şirket, dış ticaret hacminin yaklaşık yüzde 45-46’lık kısmını sırtlamaya devam etti. İlk 1000’in toplam ihracatı bu dönemde yüzde 13 artışla 182,2 milyar dolara dayandı.
Söz konusu 4 yılda mal ihracatı yalnızca yüzde 8 artışla 273,4 milyar dolar seviyesinde kalırken, hizmet ihracatı yüzde 31’lik dev bir ivmeyle 122,6 milyar dolara yükseldi.
SEKTÖREL DAĞILIMDA KAZANANLAR
Döviz kazandırıcı faaliyetlerde ağırlık noktaları hızla değişirken, bazı sektörler devler ligindeki yerini sağlamlaştırdı:
Listeye ilk kez mal ihracatıyla birlikte dahil edildiği 2022’den bu yana zirveyi bırakmayan THY’nin sürüklediği hizmet sektöründe, İlk 1000’e giren şirket sayısı 53’ten 65’e çıktı. Sektörün ihracat payı ise yüzde 19,37’den yüzde 23,7’ye tırmandı.
İmalat sanayisinde en dikkat çekici performansı savunma ve havacılık sanayii sergiledi. Sektör, İlk 1000 içindeki payını yüzde 2,28’den yüzde 5,17’ye taşıyarak son dört yılın en stratejik büyümesine imza attı.
Mal ihracatının değişmez şampiyonu otomotiv endüstrisi, 2022’deki yüzde 16,42’lik payını 2025’te yüzde 19,5’e çıkardı. Sektör, listedeki şirket sayısını da 4 yılda 22 adet artırarak 101’e yükseltti.
GELENEKSEL LOKOMOTİFLERDE KAN KAYBI
Yüksek maliyet baskısı, talepteki daralma ve fiyat rekabetçiliğinde yaşanan kayıplar, geleneksel ihracat kalemlerinde ciddi bir erozyona yol açtı.
116 firmayla İlk 1000’de en çok şirkete sahip olan kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü, yüzde 9,42’lik pay ile listede üçüncü sırada yer alsa da, son 4 yılda 3,15 puanlık bir erime yaşadı.
Son yıllarda konkordato ve kapanma dalgalarıyla sarsılan hazır giyim ve konfeksiyon sektörü, devler liginde en çok fire veren alan oldu. 2022’de 112 şirketle temsil edilen sektör, 27 şirket kaybederek 85 firmaya geriledi. Sektörün toplam payı ise 3,05 puanlık düşüşle yüzde 3,23’e indi.
Şirket sayısı bakımından kan kaybeden diğer lokomotifler ise çelik ve demir/demir dışı metaller oldu. 4 yıllık periyotta çelik sektörü 20, demir ve demir dışı metaller ise 15 firma kaybı yaşadı.
